Wouter van der Loo en de weggeefkunst

Wouter van der Loo en de weggeefkunst

Caro Emerald, Wouter van der Loo, 2008

Wouter van der Loo en de weggeefkunst

Pico Bello, Wouter van der Loo, 2017

Ik kan niet tekenen. En de Leidse kunstenaar Wouter van der Loo wil het ook niet leren. Om schilderijen te maken die hem voor ogen staan moet hij dus creatieve oplossingen bedenken.[1]

Tien jaar geleden sloeg plots de scheppingsdrang bij hem in. Je mag het God of een mystieke ervaring noemen. Voor mij kwam het gewoon uit de lucht vallen. Eigenlijk betekenen die woorden allemaal hetzelfde.

Met zijn kunst wil hij niets bereiken. Maar als ik de wereld een beetje kan verfraaien is dat meegenomen. Zijn met oliepastelkrijt vervaardigde schilderijen geven blijk van een eigenaardige humor, zoals het portret van een kapper met twee scharen laat zien. Een ander kunstwerk van hem voorzag hij van een stukje velours. Het lukte hem namelijk niet om een bepaald voorbeeld goed na te schilderen. Uiteindelijk wist hij het artistieke probleem op deze manier op te lossen.[2]

Met kunstgeschiedenis zegt hij weinig op te hebben. Ik lees bijna geen boeken hierover. Maar Vincent van Gogh is een schilder die hij diep bewondert. Al zijn brieven heb ik gelezen. Ik praat ook af en toe met hem. De legendarische negentiende-eeuwse schilder gaat overigens nimmer met hem in gesprek. Dit laatste mogelijk tot opluchting van menig lezeres.

Dat Don McLeans Vincent een van Van der Loo’s lievelingsnummers is, mag niemand verrassen.[3] Deze song is immers een ode aan Van Goghs schilderijen. Evenals zijn artistieke held heeft de Leidse kunstenaar veel met bloemen.[4] Bijna dagelijks plukt hij ze en maakt daarvan een boeketje. Vervolgens fotografeert en filmt hij dit ruikertje. Het gaat mij om de kleurencombinaties. In bloemen zelf, of de namen ervan, ben ik niet geïnteresseerd. Na gedane arbeid geeft hij zijn bloemstukjes cadeau. Met enig recht kan men hem dus ook een weggeefkunstenaar noemen.

Mijn kunst betekent niets. Toch doe ik het graag. Waardering zegt hij niet te zoeken. Ik geniet van het scheppen en roei met de riemen die ik heb.[5] En bloemen zijn me in alles het dierbaarst.

De symboliek van de bloem is een veel beschreven onderwerp in de kunstgeschiedenis.[6] Zij staat onder meer voor vergankelijkheid, een fatale vrouw en passie.[7] Huysmans literaire schepping Jean des Esseintes zocht zijn geluk in bloemen die zoveel mogelijk leken op kunstbloemen. Apart genoeg wordt in deze roman voorspeld dat de toekomst aan de floristen is.[8]

Van der Loo wil van al deze verhalen en betekenissen niets weten. Bloemen zijn er om te plukken en weg te geven. Verwelkt nu de millennialange symboliek in de kunst en verwijst een bloem in deze nieuwe tijd echt alleen maar naar een bloem?

Korfu Beauty, Wouter van der Loo, 2017

Een gevangenis voor kunstenaars

Zonder vrijheid zegt Van der Loo niet te kunnen leven. Das Leben der Anderen beschouwt hij als een van de meest aangrijpende films over vrijheid en het gemis ervan.[9]

Haagweg 4 noemt hij een gevangenis voor kunstenaars. Over de hoge huren die de artiesten aldaar dwingen tot het geven van steeds meer workshops, spreekt hij meewarig. Veranderen vrije geesten zo niet in boekhouders, in de greep van schulden en vele verplichtingen?, laat hij als vraag niet zozeer onderzoekend maar eerder retorisch rollen.

In Ferreri’s film Tales of ordinary madness zien we een aan drankzucht lijdende poëet die er niet in slaagt om in een kantoortuin, onder toezicht van een leidinggevende die mensen als activa ziet, te dichten.[10] Deze tot lyriek geneigde man kan gewoonweg niet mee met zijn tijd!

Het vreemde aan het huidige economische systeem is dat er geen alternatieven meer schijnen te zijn. Daarbuiten bestaan louter illusies. Binnen dit denken wordt keuzevrijheid echter verheerlijkt, alsmede de vele mogelijkheden van de mens in zijn rol als consument. In deze werkelijkheid vol bejubelde ondernemerszin blijven verbeeldingsrijke schilders hun genres trouw en zoeken naarstig naar modellen. Ik laat dit door Van der Loo aangekaarte thema nu verder rusten, want zelf weet ik er te weinig van.

Ik ben een buitenbeentje in het Leidse kunstleven. Ik heb ook niet bar veel met dat wereldje. Toch is Van der Loo over sommige schilders in de sleutelstad buitengewoon lovend. Zo mag bijvoorbeeld (de naar het symbolisme neigende!) Justus Dick Bakhuizen van den Brink op zijn enthousiaste waardering rekenen.[11]

Stanversta’s wit, Wouter van der Loo, 2012

 Een blind proces?

Evolutiebiologen gaan ervan uit dat het leven een blind en toevallig proces is. Is de kunst dit ook, met criteria die voortdurend aan verandering onderhevig zijn? [12] Deze vraag laat zich gemakkelijk stellen! Een overtuigend antwoord hierop kan ik niet geven.

Is kunst bij uitstek een communicatief proces waarbij bruikbare netwerken en sociale handigheid voorop staan? [13] 

De vraag naar kwaliteit dringt zich tevens op. Robert Pirsig heeft in Zen en de kunst van het motoronderhoud op grootse wijze verslag gedaan van zijn zoektocht naar kwaliteit. En als ik deze roman goed heb begrepen is dit begrip allerminst een hersenschim. Verdere verwijzingen laat ik evenwel achterwege. De indruk dat ik in filosofische kwesties een VVV-functie ambieer, voorkom ik graag.[14]

Millennialang was in de westerse geschiedenis sprake van een verdubbelde werkelijkheid, waarbij de spirituele wereld door Nietzsche uiteindelijk als fantoom werd weggezet. Metafysica is in verlichte kringen min of meer afgeschaft.[15] Hierbij is het mensbeeld veranderd in een biochemische veelheid zonder centrale regelkamer.

Verliest hierdoor ook de kunst veel aan betekenissen en symboliek zoals eerder met de bloem naar voren kwam? Rest ons slechts een loom vakantiegevoel terwijl we naar schilderijen vol pittoreske landschappen kijken?

 Leidse Kareltje

Leidse Kareltje, Marnix Reub

In het begin van deze eeuw verklaarde de taalkundige Dick Wortel het Leidse dialect voor uitgestorven.[16] Een paar jaar later werd het Leids dictee geïntroduceerd.[17] Daarna zag ook Leidse Kareltje, een door Van der Loo bedachte stripfiguur, het licht.

Zijn in het Leids geschreven commentaren gaan hem gemakkelijk af, dit in tegenstelling tot het tekenen. Ik ben op zoek naar een cartoonist. Mij lukt het niet om emoties uit te beelden bij zo’n stripfiguur. Daarom is Leidse Kareltje, hoe veelbelovend ook, tot nu vooral in goede bedoelingen blijven steken. Wel zijn zo nu en dan enkele uitspraken van deze Leidse Glibber via Facebook te volgen.[18]

Terug naar de echte wereld! Van der Loo’s muziekliefde beperkt zich geenszins tot de pop. Ook naar jazz gaat mijn hart uit. Zijn passie hiervoor blijkt uit zijn schilderij waarop een vrouw staat afgebeeld die verdacht veel lijkt op Caro Emerald.[19] En een gedichtje van hem siert bovendien de cd-cover van saxofonist Ruud de Vries. [20]

Van der Loo zegt zich nu al te verheugen op een plaatselijk festival dat binnenkort plaatsvindt. Want daar zal de jazz verschijnen in de ravissante gedaante van zangeres Vivienne Aerts. In het gezelschap van Leidse Kareltje weet hij vast hiervan te genieten![21]

Door zijn volstrekte eigenzinnigheid is Van der Loo bijkans uitgegroeid tot een literair aandoende figuur. In de roman Aanwezig van Jerzy Kosinksi worden letterlijke uitspraken van zijn belangrijkste personage almaar figuurlijk uitgelegd. Daardoor groeit de man uit tot een waar orakel. Gecertificeerde exegeten buitelen over elkaar heen om hem te begrijpen.[22] Het antwoord op de vraag of dit lot ook voor Van der Loo is weggelegd, ligt in de toekomst.

 

Le parfumeur, Wouter van der Loo, 2013

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Parodie op de Temptation of Saint Andrew van Salvador Dali, Wouter van der Loo, 2011

 

 

 

 

 

Noten

[1] Exposities van Wouter van der Loo zijn, in combinatie met atelier Koloriet, in het Leiderdorpse Alrijne ziekenhuis (afdeling Radiologie) te zien. Sinds kort zijn ook in de Warmondse Oude School enkele schilderijen van hem te bewonderen. Deze tentoonstelling is georganiseerd door galerie Beeldschoon. Een aantal bij deze galerie aangesloten schilders exposeren daar eveneens. Zie ook http://atelierkoloriet.nl/; http://galeriebeeldschoon.nl/de%20kunstenaars/Paco-Art/index.html en op Facebook: https://www.facebook.com/PACOVERBEGNA/.

[2] https://www.facebook.com/PACOVERBEGNA/photos/a.853215538099889.1073741848.248646445223471/1301873453234093/?type=3&theater.

[3] https://en.m.wikipedia.org/wiki/Don_McLeanhttp://www.telegraph.co.uk/culture/music/rockandpopfeatures/7264618/Don-McLean-interview-Why-I-had-to-write-Vincent.html.

[4] https://www.facebook.com/PACOVERBEGNA/photos/pb.248646445223471.-2207520000.1495789665./1350355358385902/?type=3&theater.

[5] Renoirs Lunch van de roeiers is een schilderij dat Van der Loo na aan het hart ligt. Zijn band met de roeisport is hieraan ongetwijfeld debet. Zie https://nl.wikipedia.org/wiki/Lunch_van_de_roeiers.

[6] http://cujah.org/past-volumes/volume-vi/essay-12-volume/; https://books.google.nl/books?id=LurQHP55u8MC&pg=PA42&lpg=PA42&dq=flower+symbolism+in+nineteenth+century&source=bl&ots=vbbnOXFKmd&sig=MTxoNIG656v4UlBQQm2gCFEMsG8&hl=nl&sa=X&ved=0ahUKEwjKxpLH1ovUAhVFElAKHWCiDRIQ6AEITjAJ#v=onepage&q=flower%20symbolism%20in%20nineteenth%20century&f=false; https://hyperallergic.com/129541/the-secret-victorian-language-of-flowers/; https://lidogallery.wordpress.com/2012/03/15/the-language-of-flowers-in-art/.

[7] 

[8] http://www.victorianweb.org/decadence/huysmans/8.html.

[9] Weetjes over deze film staan op https://en.m.wikipedia.org/wiki/The_Lives_of_Others.

[10] https://en.m.wikipedia.org/wiki/Tales_of_Ordinary_Madness; Het YouTube filmfragment heb ik bijgevoegd vanwege de fraaie zinnen over stijl: https://youtu.be/wfyah1V0g1g.

[11] http://www.deleidschemondialen.nl/user/justus-dick-bakhuizen-van-den-brink/; http://www.jdbakhuizen.nl/.

[12] Een pakkend citaat over kunst wil ik de lezeres niet onthouden! 

(…) and he who contemplates a work of art, inhabit a world with an intense and peculiar significance of its own; that significance is unrelated to the significance of life. In this world the emotions of life find no place. It is a world with emotions of its own. Uit: Clive Bell, Art, (1914) pagina 25.

[13] Latour excelleert in netwerk-theorieën. Beuys benutte tijdens zijn ondoorgrondelijke gesprekken over kunst nog een poffertjeskraam van marxistische makelij, passend bij de jaren zeventig van de vorige eeuw. In het begin van diezelfde eeuw meende Lloyd Wright dat de toekomst van de kunst aan de machine was. Vijftig jaar eerder hield Tolstoj er nog erg verheven denkbeelden op na en zag kunst in relatie tot God en de menselijke broederschap.

Voor wie zich aan deze nogal willekeurige bloemlezing te buiten wil gaan: https://en.m.wikipedia.org/wiki/Bruno_Latour; http://www.metropolism.com/nl/features/23831_bruno_latour; https://books.google.nl/books?id=WeK2vm7X4MYC&pg=PR10&lpg=PR10&dq=art+as+a+social+process&source=bl&ots=0rOD3zfOhm&sig=jNUE0VV8t0_ez02fAH9qczBmwh;

http://www.smithsonianmag.com/history/the-triumph-of-frank-lloyd-wright-132535844/

.

[14] https://nl.wikipedia.org/wiki/Zen_en_de_Kunst_van_het_Motoronderhoud; https://nl.wikipedia.org/wiki/Robert_M._Pirsig; https://www.theguardian.com/books/2006/nov/19/fiction.

[15] Dit is een sweeping statement; ik weet het!

[16] https://www.trouw.nl/home/het-leidse-dialect-werd-vaak-lelijk-genoemd-en-is-nu-verdwenen~a80dc6ab/; https://nl.m.wikipedia.org/wiki/Leids_(dialect); http://www.mijnwoordenboek.nl/dialect/leids.

[17] http://www.omroepwest.nl/nieuws/9994301/Dictee-in-Leids-dialect-gehouden.

[18] https://www.facebook.com/leidsekareltje/.

[19] Voor wie deze zangeres nog nooit heeft gehoord is een muisklik voldoende om dit gemis weg te nemen: https://youtu.be/T0rGrXRm9Js.

[20] https://www.facebook.com/PACOVERBEGNA/photos/a.274318795989569.68442.248646445223471/808717535883023/?type=3&theater; https://www.jazztracks.nl/a-40056457/ruud-de-vries-saxofoon/ruud-de-vries-moodprints-album-cd/; https://www.ruuddevries.nl/Saxophonist-Saxofonist-Ruud-de-Vries-Introduction-2017.html.

[21] http://www.vivienneaerts.nl/; http://femketilstra.nl/portfolio-item/new-york-vivienne-aerts-interview/; https://youtu.be/is1LCozFcIw.

[22] https://nl.wikipedia.org/wiki/Aanwezig_(roman); https://nl.wikipedia.org/wiki/Jerzy_Kosinski; http://allreaders.com/book-review-summary/being-there-38897.

Reageren is niet mogelijk.